//////

RETROSPEKTYWNE BADANIE

Retro­spektywnym badaniem przyczyn samobójstw dokonanych w Budapeszcie, który po Berlinie Zachodnim znalazł się na czele listy wielkich miast europejskich, ułożonej według maleją­cych współczynników zamachów samobójczych, objęli oni kilka tysięcy przypadków. W owym bezprecedensowym dochodzeniu — poniekąd wyręczając władze śledcze,— ustalili, że w kilkudziesięciu przypadkach strach przed ujaw­nieniem defraudacji lub cierpienia spowodowa­ne wieloletnią chorobą występowały jako czyn­niki wtórne, natomiast rzeczywiste przyczyny samobójstwa nie zostały ujawnione przez mili­cyjnych kronikarzy, ponieważ mieściły się nie w sferze konkretów, lecz raczej w psychice samobójcy, który nie mógł sobie poradzić w bardziej delikatnych sprawach.

Prywatne ubezpieczenia zdrowotne

W ostatnich latach coraz większą popularność zdobyły specjalne prywatne ubezpieczenia zdrowotne, ale raczej trudno byłoby się temu dziwić. Nikomu nie musimy chyba nawet mówić o tym, że sam tylko poziom leczenia oferowany nam przez państwowe szpitale nie jest najwyższy, przez co mało kto wychodzi z takich placówek w pełni zadowolony. Równocześnie okazuje się, że opinia która przez długi czas panowała w naszym społeczeństwie mówiąca o tym, że korzystanie z prywatnych usług tego typu jest niesamowicie wręcz kosztowne nie ma zbyt wiele wspólnego z prawdą, bowiem na coś takiego może sobie w zasadzie pozwolić dosłownie każdy z nas. Aby móc korzystać z takich rzeczy, najlepiej będzie wykupić dla siebie odpowiednie ubezpieczenie zdrowotne; jeśli zależy nam jedynie na tych podstawowych zabiegach w pełni wystarczających do skutecznego dbania o swoje zdrowie oraz do walki z jakimikolwiek dolegliwościami. Co więcej, obecnie oferty związane z takimi ubezpieczeniami odznaczają się bardzo dużym zróżnicowaniem, dzięki czemu dosłownie zawsze znajdziemy wśród nich coś dla siebie idealnego.

Wątroba

Wątroba jest jednym z najważniejszych organów w ludzkim organizmie. Ilość zachodzących w niej procesów biochemicznych jest ogromna. Dlatego każda nieprawidłowość w działaniu tego narządu może w znacznym stopniu wpłynąć na zdrowie człowieka. Problemy powstają wówczas, gdy wątroba jest na tyle zniszczona, że nie może pełnić swojej funkcji. Wówczas jedynym rozwiązaniem jest przeszczep, który wiąże się z przyjmowaniem leków immunosupresyjnych. Bardzo często kandydatami do przeszczepów są osoby zakażone wirusem zapalenia wątroby typu C. Jest to bardzo podstępna choroba przenoszona drogą krwionośną, której rozpoznanie często stawia się przypadkowo lub w momencie, gdy proces niszczenia wątroby jest posunięty bardzo mocno. Nie daje ona objawów podczas zakażenia wirusem i przechodzi w stan przewlekły, przeważnie nieodczuwalny dla pacjenta. Innym, częstszym powodem, który jest przyczyną zniszczeń wątroby jest nadmierne używanie alkoholu. Wątroba wówczas zaczyna przechodzić w postać marską i przestaje pełnić swoje ważne funkcje.

Choroby

Istnieje niezliczona ilość chorób i każdy człowiek doskonale zdaje sobie sprawę z tego faktu. Najogólniejsze i najbardziej drastyczne rozdzielenie w obrębie chorób pozwala na wskazanie takich, z których bez większych problemów można się wyleczyć oraz schorzeń, z którymi można i trzeba walczyć, ale prawdopodobieństwo ostatecznego zwycięstwa jest niestety bardzo niewielkie. Jedną z najbardziej pospolitych chorób, z którą ludzie muszą sobie każdego roku radzić jest oczywiście grypa. Jeżeli chodzi o grypę, to jak wszystkim z całą pewnością wiadomo jest to choroba zaraźliwa. Obecnie większość ludzi słyszą nazwę grypa traktuje owe schorzenie, jako coś zupełnie normalnego, co owszem jest bardzo nieprzyjemne, ale po zastosowaniu odpowiednich leków pojawia się, a następnie bez większych problemów znika. Należy jednak pamiętać o tym, że choroby takie jak chociażby grypa jeszcze jakiś czas temu były bardzo niebezpieczne dla życia człowieka. Przykładem tego jak niebezpieczne są takie choroby może być sytuacja, w której osoba chora na grypę lekceważy owo schorzenie.

Lekarz

Specjalistą od leczenia wszelkiego rodzaju schorzeń, które prześladują człowieka jest oczywiście lekarz. Jeżeli chodzi o lekarzy istnieje wśród nich bardzo duże zróżnicowanie, uwidaczniające się jak nie spojrzeć w dość sporej liczbie różnego rodzaju specjalizacji. Taki podział na specjalizacje lekarskie w pewnym momencie okazał się koniecznością, ponieważ zrozumiano, że medycyna żeby mogła się w pełni rozwijać musi zostać podzielona na znacznie mniejsze sektory, w obrębie, których będą prowadzone szczegółowe badania ze ściśle określonego kręgu tematycznego. W zasadzie trudno jest wskazać człowieka, który byłby wybitnym specjalistą z zakresu wszystkich dziedzin medycyny. Taki ktoś najprawdopodobniej w ogóle nie istnieje. To wszystko, co powyżej zostało zaprezentowane pokazuje, że każdy, kto poważnie myśli o karierze lekarza powinien sobie zdawać sprawę z faktu, że czeka go naprawdę bardzo ciężka nauka, powiązana w późniejszej pracy z wielką odpowiedzialnością. Praca lekarzy jest bardzo trudno i wyczerpująca.

Lekarze

Nie ma chyba osoby na świecie, która w swoim życiu nie miałaby styczności z lekarzem specjalistą w jakiejś dziedzinie. Obecnie najczęściej ludzie odwiedzają tak zwanych lekarzy rodzinnych, którzy są niejako pierwszą linią obrony w przypadku niezwykle rozbudowanej instytucji, jaką jest służba zdrowia. Odpowiedzialność spoczywająca na lekarzach rodzinnych jest niesamowicie wielka, chociażby ze względu na fakt, że to bezpośrednio od ich oceny zależy czy w przypadku danej, chorej osoby szybko rozpocznie się odpowiednie leczenie dające możliwość szybkiego i pełnego powrotu do zdrowia. W zasadzie można śmiało powiedzieć, że na każdym lekarzu, nie tylko tym pierwszego kontaktu spoczywa ogromna odpowiedzialność. Na podstawie wszystkiego, co przed momentem zostało powiedziane można wnioskować, że lekarze, aby w odpowiedni i odpowiedzialny sposób wykonywać swój zawód muszą dysponować odpowiednim poziomem wiedzy teoretycznej, oraz w niejednym przypadku jak najlepszymi umiejętnościami praktycznymi.

Leki

Walka z niektórymi rodzajami schorzeń jest niesamowicie trudno i wycieńczająca. Najlepiej wiedzą o tym wszyscy ci, którzy zmagają się z chorobami o podłożu nowotworowym. Skoro już o schorzeniach nowotworowych mowa, warto zatrzyma się przy nich nieco dłużej i powiedzieć na ten temat kilka słów więcej. W zasadzie najważniejszą i zarazem najsmutniejszą sprawą odnoszącą się do tego rodzaju chorób jest fakt, że ludzkość pomimo usilnych starań nie znalazła jeszcze leków na skuteczne zmagania z ich sporą ilością. Najbardziej pocieszające jest to, że naukowcy informują, iż są naprawdę blisko odkrycia uniwersalnego leku, jednak równie dobrze może on się ukazać za rok, co i za dziesięć lat. Zdecydowanie lepiej rysuje się sytuacja wówczas, gdy w grę wchodzą dość drobne schorzenia. Takim drobnym schorzeniem jest chociażby przeziębienie. Istnieją obecnie leki, które zastosowane w odpowiednim momencie, czyli dość szybko pozwalają skutecznie zwalczyć przeziębienie. Leki jak wszystkim wiadomo mogą występować pod różnymi postaciami.

Lekarstwa

Schorzenia najlepiej jest zwalczać z użyciem specjalnie do tego celu stworzonych lekarstw. Środki farmaceutyczne, które są obecnie dostępne z pewnością w większości przypadków cechują się zdecydowanie większą skutecznością, aniżeli różnego rodzaju napary z ziół, które były stosowane przez ludzi w dawnych czasach. To, że wspomniane środki farmaceutyczne są znacznie skuteczniejsze najdobitniej pokazują statystyki chorób i sytuacja jak wyglądały zmagania z nimi przed laty, a jak owa sytuacja prezentuje się obecnie. Nowe lekarstwa to gwarancja skuteczności działania, jednak żeby mogły one we właściwy sposób spełnić swoją funkcję lekarzy muszą wykazać się ponadprzeciętnymi umiejętnościami i względnie szybko rozpoznać rodzaj schorzenia. W medycynie istnieje jedna bardzo ważna zasada, a mianowicie taka, że szybkie zdiagnozowanie choroby daje znacznie większe szanse pacjentowi na szybki powrót do zdrowia. Słowa te nabierają szczególnej mocy, gdy w grę wchodzą wszelkiego rodzaju schorzenia nowotworowe.

Leczenie

Zmagania z chorobami mogą przybierać różnorodne formy, a najlepiej wiedzą o tym ci, którzy byli już w swoim życiu poddawaniu leczeniu. Z pewnością każdy dostrzega różnicę pomiędzy leczeniem szpitalnym a tym domowym. Jeżeli chodzi o leczenie szpitalne, to zazwyczaj pacjent jest podłączany do kroplówek, których zadaniem jest wzmocnienie organizmu. Poza tym zupełnie inne leki dostaje się w szpitalu, aniżeli w sytuacji, gdy w grę wchodzi leczenie domowe z wykorzystaniem środków, które zostały przepisane przez lekarza rodzinnego na receptę. Z pewnością nie ma człowieka, który nie wolałby się leczyć w domu. Jednak przebywanie w obcym miejscu, wśród obcych ludzi nie jest rzeczą szczególnie dobrze oddziałującą na samopoczucie. Najistotniejsze jest oczywiście to, że człowiek w szpitalu przez całą dobę znajduje się pod opieką specjalistów, którzy w przypadku jakichś komplikacji zdrowotnych błyskawicznie reagują. Jedną z najbardziej znienawidzonych form leczenia jest podawanie zastrzyków, które jak wiadomo wiążą się z bólem.

Szpital

Placówką, w której leczy się najciężej chorych ludzi jest szpital. Współcześnie poziom leczenia w szpitalach jest niesamowicie wysoki i w zasadzie nie ma w tym nic dziwnego, ponieważ pracują tam wyłącznie wykwalifikowani lekarze oraz wyśmienicie wyszkolona kadra pielęgniarek i pielęgniarzy. Z pewnością każdy w swoim życiu zastanawiał się, na czym polega różnica pomiędzy leczeniem w szpitalu, a kurowaniem się we własnym domu. Otóż w sytuacji, kiedy człowiek jest naprawdę bardzo poważnie chory, wówczas jego organizm jest niesamowicie osłabiony. Taki stan rzeczy w wielu przypadkach ostatecznie prowadzi do omdleń i jednocześnie wiąże się z bardzo poważną gorączką. Zadaniem lekarzy jest ustabilizowanie pacjenta i wszystkich jego parametrów życiowych. Oprócz tego rola lekarzy sprowadza się także do skutecznego i trafnego rozpoznania choroby oraz rozpoczęcia odpowiedniego jej leczenia. Na sam koniec można jeszcze powiedzieć, że każdy szpital podzielony jest na oddziały, gdzie trafiają pacjenci ze ściśle określonymi schorzeniami.

ROLA CZYNNIKA HAMUJĄCEGO

Wielokrotnie dawałem wyraz przekona­niu, że, jak dotąd, zbyt mało wiemy o prawach, które rządzą przebiegiem procesów demogra­ficznych, aby z góry zakładać, że raz zainicjo­wany proces nie ulegnie w nie znanej nam przyszłości żadnym zmianom. Ileż to razy przepowiadano bliską już zagładę biologiczną narodu francuskiego, który najwcześniej wszedł w epokę rewolucji demograficznej i najwcześ­niej zaczął się starzeć! Ileż to razy — powołu­jąc się na coraz’niższe współczynniki urodzeń, przyrostu naturalnego i reprodukcji ludności sporządzano prognozy, z których niezbicie wynikało, że losy Francuzów są przesądzone, i to w dającej się przewidzieć przyszłości! Tym­czasem, jak świadczą informacje przytoczone w drugim rozdziale niniejszej książki, w po­łowie bieżącego stulecia proces starzenia się demograficznego Francji został zahamowany. Rolę czynnika hamującego odegrało, oczywiście przez nikogo nie przewidywane, podwyższenie się płodności kobiet, które wkrótce spowodo­wało wystąpienie zwyżkowej tendencji urodzeń i poprawę struktury wieku ogółu ludności.

KONIUNKTURA GOSPODARCZA

Tak np. według prognostów zachodnioniemieckich za­znaczające się już obecnie tendencje depopu- lacyjne ż biegiem lat będą się nasilały i już pod koniec pierwszej połowy przyszłego stule­cia ludność RFN zmniejszy się do kilkunastu milionów, a w drugiej „będzie już po wszyst­kim” — RFN zniknie z mapy demograficznej Europy. Proces ten — dodają jeszcze więksi pesymiści — może przebiegać znacznie szybciej, jeżeli w sukurs czynnikom demograficznym przyjdą ekonomiczne. Wystarczy bowiem, aby pogorszyła się koniunktura gospodarcza, a set­ki tysięcy Gastarbeiterów (robotników cudzo­ziemskich), dzięki którym stopa urodzeń na razie niewiele ustępuje stopie zgonów, zmusze­ni będą opuścić kraj, w którym znajdują zatrudnienie. Nie jestem aż takim czarnowidzem i nie mam skłonności do przedwczesnego rozdzierania szat.

NIEPOKOJE SPECJALISTÓW

Wykres, któremu -— zgodnie z tradycją — wciąż jeszcze nadaje się nazwę piramidy wieku, w najlepszym przy­padku przypomina teraz wysmukłą, pnącą się ku górze katedrę gotycką, coraz częściej jednak upodabnia się do dziwacznej, eklektycznej budowli z bizantyjską kopułą, opartą na bardzo kruchej podstawie, posiadającej szereg wybrzu­szeń, które utrudniają zachowanie równowagi. Niekiedy odnosi się wrażenie, że piramida taka lada chwila powinna runąć.Posługując się analogiami. niektórzy demo­grafowie zadają pytanie, czy starzenie się lud­ności nie jest — podobnie do starzenia się osobniczego — ostatnim okresem jej rozwoju, czy w ślad za starzeniem się nie należy się spodziewać wymierania poszczególnych naro­dów. Na potwierdzenie swych obaw przytacza­ją wyniki prognoz analitycznych, opracowa­nych przy założeniu, że obserwowane obecnie tendencje obniżania się płodności będą się nasilały w okresie perspektywicznym.

PERSPEKTYWY I PROBLEMY

Wobec nieubłagane­go pochodu starzenia się osobniczego, jak i sta­rzenia się ludności, nikt nie może pozostać obojętny. Mnożą się pytania, zaostrzają dys­kusje, wzrasta niepokój. W drugim rozdziale niniejszej książki wspominałem m.in. o tym, że starzenie się ludności jest brzemienne w naj­poważniejsze następstwa demograficzne. Ponie­waż procesowi temu towarzyszy nie tylko zwiększanie się stopy zgonów, lecz również (nawet w razie stabilizacji płodności kobiet) spadek stopy urodzeń, starzejące się społe­czeństwa cechują się coraz niższymi współ­czynnikami przyrostu naturalnego i coraz głębszymi zmianami struktury wieku ludności. Piramidy wieku — ongiś rzeczywiście dzięki swym kształtom zasługujące na taką nazwę — stają się coraz bardziej pokraczne: zwężają się ich dolne piętra odpowiadające młodszym gru­pom wieku i rozszerzają górne odpowiadające starszym, wyrwy i blizny znaczące poszczegól­ne piętra powstają teraz w następstwie nie tyle minionych wojen i epidemii, co wahań stopy urodzeń spowodowanych zmniejszaniem się płodności i zmianami strukturalnymi grupy kobiet w wieku rozrodczym.

ZE WZGLĘDÓW SPOŁECZNYCH

Jest to niezbędne zarówno ze względów społecznych, jak i humanitarnych. Wyniki in­nych badań świadczą bowiem jednoznacznie, że równolegle do podwyższania się poziomu wykształcenia wzrasta chęć kontynuowania pracy zawodowej po przekroczeniu górnej gra­nicy wieku produkcyjnego i nasilają się obja­wy kryzysu psychicznego spowodowanego przez bezlitosną „gilotynę emerytalną”. Wykorzysta­nie zwiększających się z roku na rok dodatko­wych rezerw siły roboczej staje się palącą potrzebą dnia również ze względu na to, że w okresie perspektywicznym nieuchronne są niekorzystne zmiany liczebności ludności w wieku produkcyjnym. Wydaje się, że już naj­wyższy czas, aby skorzystać z doświadczeń ZSRR i Węgier, gdzie zniesiono przepisy, wedle których nie wolno zatrudniać chętnych do pracy emerytów. Nie ulega dla mnie najmniej­szej wątpliwości, że najbliższa przyszłość wy­każe, iż taka nowelizacja ustaw o zaopatrzeniu emerytalnym pozytywnie odbiłaby się również na stanie zdrowia osób w starszym wieku.

NIEZMIERNIE ISTOTNY FAKT

Sądzę, że dla dalszego rozumowania niezmier­nie istotny jest fakt, że struktura grupy osób w wieku starszym według omawianej cechy społeczno-demograficznej wyraźnie się pogar­sza w miarę przesuwania się od młodszych podgrup pięcioletnich ku starszym . Zjawisko to, spowodowane tymi samymi, co w poprzednim przypadku przyczynami, świad­czy, że relatywnie najwyższym poziomem wykształcenia, a więc relatywnie największą wartością społeczno-gospodarczą, legitymują się te właśnie podgrupy, które — wedle obo­wiązujących przepisów prawa — znajdują się na przedpolu wieku emerytalnego bądź dopie­ro co w ten wiek weszły. Marnotrawstwo, o  którym wspomniałem powyżej, staje się w tej sytuacji jeszcze bardziej oczywiste i jeszcze bardziej zrozumiała staje się konieczność poło­żenia mu kresu.

WARIANT PROGNOZY

Pomijając nieistotne w niniejszym kontekś­cie szczegóły, warto wspomnieć, że w pierw­szym wariancie prognozy przyjęto założenie stałości struktury osób w wieku 50 i więcej lat według poziomu wykształcenia, tj. takiej jak w 1970 r. dla osób należących do odpowiednich kohort, natomiast w drugim uwzględniono skłonności społeczeństwa do podwyższania poziomu wykształcenia osiągniętego w 1970 r. Wykorzystując wyniki tej wielce interesującej prognozy, zmuszony byłem — wbrew przyję­tym przeze mnie kryterium klasyfikacyjnym obniżyć próg wieku starszego do 60 roku życia (w przeciwnym bowiem przypadku nie miałbym możliwości porównania danych pro­gnostycznych z danymi obrazującymi sytuację rzeczywistą, jaka ukształtowała się pod tym względem w 1970 r.